Olifant op hakken

Ik doe de deur open en daar staan ze: mijn olifanten in de kamer. Olifanten op hakken, met ritsen, van suède, met strikjes. Zwart, bruin, groen met goud, rood, zilvermetallic, oranje en met fleurige bloemen.  Ik wil het er liever niet over hebben, té pijnlijk, maar om deze leren olifantjes kan ik niet langer heen. Nee, ik kan nog wel tienduizend plantaardige recepten opdissen, maar daar wordt deze zonde niet mee weggewassen. Time to come clean: ja, mensen, goeiemorgen, ik heb een schoenenfetisj en een leerverslaving.  En dan heb ik het nog niet over mijn rokjes, bloesjes, truitjes van Mango, Zara, H&M.

Zondig schoeisel...

 Zo, dat is eruit.

Ik werd vijf jaar geleden vegetariër na het lezen van Eating Animals van Jonathan Safran Foer. Het kostte me  vrij weinig moeite vleesloos te leven. Intussen ging ik wel vrolijk door met het consumeren van kleding zonder noemenswaardige schaamte. Dat wil zeggen, het kriebelde wel wat, die goedkope kekke broekjes, maar het was ook zó moeilijk om duurzame textiel aan te schaffen. Waar koop je die nou? En tja, ik was toch ook al vegetariërs geworden? Dat was toch ook heel wat waard?

Deze laisser faire-houding werd steeds moeilijker om vol te houden. Met elk schandaal (Rana Plaza!) in de kledingindustrie speelde mijn geweten op. Ik kocht meer duurzaam, maar compenseerde dat vervolgens met schoenen van Sasha of Invito.

Na het lezen van het artikel van Maartje Laterveer in het kerstnummer van Vrij Nederland, wist ik dat ik mijn leren-schoenen-cheapo-kleding-zonden niet simpelweg kon afkopen met een maandje niet dierlijk consumeren. Volgens Laterveer, die zelf - saillant detail - ook bij Vogue werkt, is de kledingindustrie, na de olieindustrie, de meest vervuilende van de wereld. ‘Onder andere verantwoordelijk voor een geschatte 25 procent van het pesticidegebruik, 10 procent van de broeikasgasuitstoot en zo’n 20 procent van de industriële watervervuiling.’

Zij laat in haar artikel zien dat duurzaamheidsclaims van de modeindustrie vaak niet veel meer zijn dan marketingtrucs. H&M gaat prat op zijn recyclingacties. Zo’n 1,2 miljoen stukken kleding zouden van tweedehandsjes worden gemaakt. Wauw! Maar, zegt Laterveer,  ‘H&M maakt naar schatting zo’n 600 miljoen kledingstukken per jaar, dus 1,2 miljoen stuks komt neer op 0,2 procent van de totale kledingproductie.’ Ai! En het klonk zo goed.

De consument is natuurlijk niet onschuldig. ‘We kopen met z’n allen jaarlijks ruim 80 miljard kledingstukken – dat is vierhonderd procent meer dan twintig jaar geleden,’  schrijft Laterveer. Say what? En wie denkt de minderbedeelden blij te maken met een oud H&M’tje, vergeet het: ‘We dumpen ontwikkelingslanden vol met kleding waar ze niet op zitten te wachten, die hun eigen kledingindustrie bovendien lamlegt en zich opstapelt op een vuilnisbelt waar kinderen blootsvoets tussen de niet-afbreekbare chemische rotzooi van onze afgedankte H&M’tjes lopen.’ Au!

En als je dan toch schoenen moet kopen, koop dan de veganversie. Over een jaar mag ik ook naar Vega-Life, Amsterdam voor zo'n prachthakje (foto van de etalage heb ik buiten genomen voor het raam, echt waar!)

Er is eigenlijk maar één oplossing en dat is drastisch minderen. Afkicken van de kledingindustrie, die nog erger is dan de vleesindustrie, zo lijkt het: superslecht voor de planeet en geen overheid die er naar kraait. Ik doe dus een kledingdetox: een jaar geen nieuwe kleding, geen ondergoed, geen sokken en zeker geen jurkjes en laarsjes. Het is nu januari. Ik heb de uitverkoop overleeft, niets aangeschaft en draag braaf de olifantjes die in mijn kast wonen. En overdenk onderwijl mijn zonden bij een troostend stuk (plantaardig) bananenbrood. Sommige zonden moet je namelijk wél in ere houden.

Licht zoet en zondig en troostrijk bananenbrood

• 250 gram tarwebloem
• 1,5 theelepel bakpoeder
• 1,25 dl soyamelk (ik heb voor de gezoete versie gekozen)
• 60 ml plantaardige olie (ik koos voor kokos)
• 4 rijpe bananen in plakjes
• 100 gram pindakaas
• 1 theelepel kaneel
• 1 citroen: sap en schil
• Optioneel: gehakte nootjes naar smaak

Maak een bananenbeslag door de staafmixer te zetten op bananen, pindakaas, melk, citroensap en -schil, kaneel en plantaardige olie.Zeef de bloem en bakpoeder in een kom en schep hier het bananenbeslag doorheen.Stort in een cake-bakvorm, strooi er eventueel nootjes overheen en zet ongeveer een half uur in de oven (180 graden). Klaar! Nog sneller dan een jeans scoren in de sale!

The nutty professor

‘Het lijkt wel een laboratorium bij jou in huis’, zei een collega deze week tegen me. Ik deed net of ik de lichte irritatie over mijn obsessieve verslagen van geslaagde en mindergeslaagde keuken-strapatsen niet hoorde. Enthousiast bevestigde ik haar opmerking. Ja, dat is het natuurlijk precies: één groot scheikundig experiment! Want hoe maak je pannenkoeken zonder ei? Kaassaus zonder kaas? En burgers zonder, nou ja, zo’n beetje alles wat er bij de Burgerking in burgers gaat? Dan biedt de Allerhande niet langer uitkomst, dan moet je op zoek. Naar exotische ingrediënten, technieken en kookgerei om er iets smakelijks van te maken. Ik kan het niet vaak genoeg zeggen: vega is leuk, maar het moet wel lekker blijven natuurlijk.

Mijn onderzoek en experimenteerdrift leidde mij naar fascinerende, handige en, voor mij tot dan toe, onbekende bestanddelen. Wat dacht je van eivervanger van het merkwaardig klinkende merk Orgran? Gluten free no egg egg replacer, ik lieg niet. Diezelfde collega had het nog ergens achterin de kast, een doos, nooit gebruikt, maar ik mocht het zo hebben hoor.  Hoe is het mogelijk dat je van een poeder dat voornamelijk bestaat uit aardappelzetmeel perfecte pannenkoekjes bakt. (De koemelk vervang je door amandelmelk, net zo makkelijk).

De vulling voor deze pannenkoekjes van spinazie, tomaatjes en champignons zou ik in de decembermaand in kaas (een brietje ofzo, of misschien geraspte pecorino) gesmoord hebben. Mijn alternatief bestaat uit edelgistvlokken, die er weliswaar niet veelbelovend uitzien, maar wel bijzonder verrassend hartig en kazig smaken. Met dank aan de winkel Vegabond in hartje Amsterdam (ze hebben ook lekkere ricottabroodjes zonder ricotta).

Een paar dagen geleden at ik een heerlijk  Japans gerecht met tofu. De gewone witte tofu, die bij mij meestal klef en flauw blijft, deed ik volgens het recept van buurtwinkel Bilder en De Clercq een minuut of tien onder de gril met een sinaasappel-suiker-peper-marinade. Prachtig krokant en goudgekleurd kwamen ze de oven uit. Perfect bij mijn udonnoedel-salade met geroerbakte boerenkool en spruitjes.

Ja, en dan die burgertjes. Ik heb in het verleden vaker peulvruchtenburgertjes geprobeerd te maken. En altijd vielen ze nog voor ze de pan bereikten van ellende uiteen. Ik had de moed al opgegeven toen ik dit recept vond. Dankzij gemalen cashewnoten en boekweitmeel heb ik voor het eerst de perfecte burgers gemaakt. Zelfgemaakte ketchup erbij, gebakken aardappels en je vega-fastfood is klaar!

De perfecte vegan burger

Uit: Miki Deurnicken Kirstin Leybaert, Veggie burgers, balletjes en broodbeleg (Antwerpen 2015).

Voor 6 burgers:

-          150 gr cashewnoten

-          150 gr linzen (gaar en uitgelekt)

-          50 gr boekweitmeel

-          50 gr gehakte olijven

-          20 gr gehakte kappertjes

-          Handjevol gehakte peterselie

-          Teentje knoflook geperst

-          Eetlepel gedroogde Italiaanse kruiden

Maal de cashewnoten fijn in een blender. Doe de rest van de ingrediënten bij het cashewmeel. Voeg peper en zout toe. Doe er een beetje water bij. Kneed nu alles goed door. Verdeel het in zes bolletjes en bak aan beide zijden in een beetje olijfolie goudbruin.

The new normal

Eerste week van januari en het Verbeter-De-Wereld-Begin-Bij-Jezelf-Project 2.0 is in volle vaart. Niet alleen houden we hier in Huize Lekkerbek onze derde boter, kaas noch eieren-vasten, we (lees ‘ik’, meneer Lekkerbek slempt lustig door) doen dit ook nog eens op alcoholarme wijze. En dat is nog niet alles, lieve lezer. Mocht u denken: lekker de handel compenseren met een stapel okergele zomerjurkjes, schijnt helemaal de rage te worden. Niets van dat al! Ter garnering van bovenstaande goede voornemens, wordt er namelijk ook een jaar (u leest het goed, één jaar, nog een schrikkel ook) geen kleding aangeschaft.

Ha, zegt u nu, dat gaat mevrouw Lekkerbek, mevrouw Kekkeschoen, mevrouw Nieuwebroek natuurlijk never nooit niet lukken. Half Nederland is inmiddels weer aan het roken en zuipen geslagen en de andere helft valt volgende week van de wagen. Dus waarom zou het mevrouw Lekkerbek dan wel lukken? What makes her so special?

Maar, mensen, mark my words, vegan leven is nog nooit zo makkelijk geweest! Mijn hele eerste boterkaaseierenloze week heb ik min of meer bij elkaar weten te koken middels de bijstand van, houd je vast, De Allerhande.  De Allerhande ja, blad van Neerlands nijvere huisvrouw, gaat vega! Dus als dat dierloos eten niet tot ‘the new normal’ maakt, weet ik het ook niet meer. Rode coleslaw, zoete aardappelfriet, paprika-rijstroom pasta, amandel pesto, allemaal ideeën van de grootgrutter. Lees dat blad, goede voornemens waren nog nooit zo makkelijk vol te houden!

Overigens heb ik deze week niet alle creativiteit gesmoord in Albert Heijnreceptuur en ook heus wel iets zelf bedacht. 

Dus hieronder een zelfgefröbeld, supersimpel recept: zoete aardappel-cavolo nero stamppot. Goed te combineren met nepworst van de vegetarische slager of falafel, maar zonder net zo lekker.

 Zoete aardappel-cavolo nero stamppot

 Voor twee personen

• Drie flinke zoete aardappels geschild en in kleine blokjes gesneden
• 100 gram fijngesneden cavolo nero
• Teentje knoflook
• Een eetlepel mosterd
• Een handvol geroosterd amandelschaafsel

Kook de zoete aardappels 20 minuten. Roerbak intussen een kwartiertje de cavolo nero met een teentje knoflook. Rooster het amandelschaafsel in een hete koekenpan.

Giet de aardappels af, doe de cavolo nero erbij en een schep mosterd. Stamp alles goed door elkaar. Je zou een scheutje sojaroom en een eetlepel edelgistvlokken kunnen toevoegen. Vast ook heel lekker. Schep de stamppot op en strooi er het amandelschaafsel overheen.